به گزارش برق نیوز؛در شماره سه شنبه 19 مرداد 1395 هجری خورشیدی روزنامه شرق به قلم حامد منصوری می خوانیم: ماه ژوئن گذشته (نیمه دوم خرداد و نیمه اول تیرماه ٩٥) گرم ترین ماه ژوئن ثبت شده در تاریخ و علاوه براین نهمین ماه پیاپی در ثبت حدنصاب های تازه ای بود که موج گرمای کره زمین به وجود آورده است. در شش ماهه اخیر، رکورد گرما چندبار شکسته شد و هر مرتبه یک حدنصاب بی سابقه بر جای گذاشت. گرم شدن زمین خبر جدیدی نیست.

در چند سال گذشته، کارشناسان و محققان در این خصوص به وفور هشدار داده اند. سال ٢٠١٣ (١٣٩٢ شمسی) به عنوان یکی از گرم ترین سال های تاریخ شناخته شد. سال بعد این اتفاق مجددا تکرار شد و در سال ٢٠١٥ مجددا بالاترین حدنصاب گرمای کره زمین ثبت شد. حال در اواخر تابستان ٢٠١٦، آمارها نشان می دهد بهار و تابستان اخیر گرم ترین ها در طول تاریخ بوده و حدنصاب گرمای زمین نسبت به همه سال های گذشته فراتر رفته است. گرم شدن زمین یکی از نتایج آشکار فرایندی است که تغییر اقلیم نام دارد و به صورت کلی تغییر اقلیم عبارت است از تغییرات قابل ملاحظه در دما، بارش و باد که در چندین دهه اتفاق می افتد. مسئله تغییر اقلیم، یک مشکل جهانی است و شاید به همین دلیل در آخرین روزهای سال میلادی گذشته، سران ١٩٥ کشور دنیا در پاریس گردهم آمده و توافق کردند فعالیت ها و برنامه ریزی هایشان در بخش توسعه به گونه ای باشد که افزایش دمای کره خاکی را در صدسال آینده به حداکثر دودرجه سانتی گراد محدود کنند.

آثار پدیده تغییر اقلیم اکنون در بیشتر مناطق دنیا و به صورت حادتر در خاورمیانه و ایران مشاهده می شود. بالارفتن سطح آب دریاها، افزایش دمای هوا و آب اقیانوس ها، کاهش حجم یخچال های کوهستانی، کاهش ضخامت یخ های قطبی، ثبت رکوردهای دمای زیاد و بارش سیل آسا، اسیدی شدن اقیانوس ها و بالاخره کاهش مقدار برف، نشانه هایی هستند که در دهه های اخیر در نواحی مختلف جهان حادث شده اند. یافته های اخیر ناسا اثبات کرده است خشک سالی اخیر که از ١٨ سال پیش در شرق مدیترانه آغاز شده است، بدترین تجربه خشک سالی در کشورهای قبرس، اردن، لبنان، فلسطین، سوریه و ترکیه در هزار سال گذشته به حساب می آید.

بانک جهانی در سال گذشته هشدار داد چنانچه کشورها سیاست های مناسبی در مواجهه با تغییرات آب وهوایی در برنامه هایشان اعمال نکنند، تا ١٥ سال دیگر، حداقل یکصد میلیون نفر دیگر به جمعیت فقیر جهان افزوده خواهد شد. درخصوص منابع آب وضعیت جاری نشان می دهد درحالی که میانگین بارش کشور نسبت به سال زراعی گذشته افزایش یافته و استان هایی مثل ایلام، کرمانشاه و لرستان بارش های بهاری نسبتا خوبی داشتند، اما در دوره یک ساله منتهی به پایان تیرماه، استان های خراسان جنوبی، یزد، اصفهان، کرمان و بلوچستان خشک سالی «بسیار شدید»ی را تجربه کردند. منابع آب زیرزمینی علاوه بر تغییر اقلیم، متأثر از عملکرد نادرست بهره برداران و مسئولان امر بوده و در بسیاری از دشت های کشور وخامت اوضاع حتی فراتر از یک بحران است. فرونشست زمین نیز از عوامل ثانویه بحران منابع آب زیرزمینی است و سرانجام، منابع آب سطحی در کنار تغییرات اقلیمی، با تحمیل پروژه های سدسازی و انتقال آب نامناسب، اوضاع خوشایندی ندارند.

درحالی که بیشتر مناطق کشور با نوعی از کمبود یا بحران آب مواجه هستند، تغییرات اقلیمی در این سال ها باعث تغییر الگوی بارش و نهایتا ریزش باران های سیل آسا در برخی مناطق کشور شده است. در ابتدای سال جاری سیل در استان های ایلام و لرستان علاوه بر بروز خسارت های مالی فراوان، جان حداقل شش نفر از هم وطنانمان را گرفت و اوایل مردادماه نیز هفت استان سیستان وبلوچستان، کرمان، فارس، گلستان، سمنان، خراسان رضوی و جنوبی درگیر سیل شدند. سال گذشته در همین روزها نمایه گرما که مقدار آن متأثر از دما و رطوبت است، در بندر ماهشهر به ١٦٥ رسید که تا امروز رتبه دوم بالاترین نمایه گرمای تاریخ را داراست.

امسال اما موج گرما بیش از پیش به ایران رسید و اخبار ناخوشایندی از وضعیت معیشت مردم به خصوص در مناطق جنوب غربی کشور و استان های خوزستان و ایلام، اعلام شد. روز اول مرداد ماه، دمای هوا در دهلران به ٥٣ درجه سانتی گراد رسید و در خوزستان یک نفر به علت گرمازدگی جان خود را از دست داد. قم، لرستان و کرمانشاه هم در این هفته ها، گرمای کم سابقه ای را تجربه کردند. در استان بوشهر رطوبت بالا باعث شده احساس گرما بیشتر شود به طوری که در جزیره خارگ در چند مورد رطوبت هوا به ٩٩درصد رسید و زندگی را برای ساکنان این مناطق بسیار دشوار کرد. درحالی که کشورمان به شدت تحت تأثیر آثار طبیعی ناشی از تغییر اقلیم است، افزایش جمعیت از یک طرف و نبود توازن زیرساخت های ضروری با جمعیت حاضر و نیازهای زندگی امروزی از طرف دیگر، عرصه را برای ادامه حیات در این سرزمین باستانی تنگ خواهد کرد. تابستان امسال مصرف برق در ایران دو رکورد پیاپی بر جای گذاشت و پیک مصرف برق از مقدار حداکثر تولید عملی آن بالاتر رفت. با اینکه ظرفیت اسمی تولید برق ایران حدود 75 هزار مگاوات است، اما ظرفیت عملی تولید برق کمی بیش از 52 هزار مگاوات است که در گرمای اوایل تابستان امسال دو مرتبه مقدار مصرف برق در لحظه اوج مصرف از این عدد فراتر رفت و وزارت نیرو را وادار کرد خاموشی های پراکنده ای در نقاطی از کشور اعمال کند. همچنین افزایش چشمگیر مصرف برق در سال جاری باعث شده صادرات برق ایران در چهار ماه اول سال حدود 36 درصد کاهش و واردات برق هفت درصد افزایش یابد.

باوجود پتانسیل طبیعی و اقلیمی بسیار خوب ایران در زمینه تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر (شامل انرژی حاصل از باد، خورشید، برقابی کوچک و زمین گرمایی) و نگاه منتظر سرمایه گذاران خارجی به ورود به این بخش از صنعت کشورمان، تاکنون از این ظرفیت در ایران به خوبی استفاده نشده است. در این راه موانعی نه چندان کوچک دیده می شود که لازم است با جدیت و درایت کافی و به سرعت از میان برداشته شوند که به برخی از آنها اشاره می شود:

١- مهم ترین مانع در راه توسعه انرژی های تجدیدپذیر در ایران، اختصاص ندادن بودجه دولتی است. بانک های داخلی نه تنها منابع مالی کافی برای سرمایه گذاری در این پروژه ها ندارند، بلکه در صورت مشارکت هم نرخ سود بالای تسهیلات آنها، توجیه پذیری اقتصادی طرح را به مقدار زیادی کاهش می دهد. از طرف دیگر، اگرچه سازوکاری برای مشارکت مالی «صندوق توسعه ملی» در این گونه پروژه ها پیش بینی و برنامه ریزی شده است، اما به دلایل نامعلوم این برنامه ها تاکنون عملیاتی نشده اند.

٢- ریسک سرمایه گذاری خارجی در ایران بالاست. نتایج ارزیابی مؤسسات و بنگاه های مالی بین المللی سال هاست نشان می دهد ایران کشور مناسبی برای سرمایه گذاری نیست. باوجود تغییرات مثبتی که در نگرش سرمایه گذاران خارجی پس از توافق هسته ای به وجود آمده است، هنوز ایران از نظر مؤسسه پول اروپا رتبه پنج از پنج در امنیت سرمایه گذاری، از نظر سازمان همکاری و توسعه اقتصادی رتبه شش از هفت در میزان ریسک سرمایه گذاری در ایران و از نگاه مجله اکونومیست و سایر نهادهای مالی در رده های آخر امنیت، ثبات و حجم سرمایه گذاری خارجی، ارزیابی می شود. به همین دلیل بایستی مجموعه دولت و مسئولان ذی ربط در ایجاد و تقویت ساختارهای اعتمادسازی برای جذب سرمایه های خارجی، با جدیت و سرعت اقدام کنند.

٣- باوجود اعلام خبر گشایش سوییفت و امکان انتقال پول به ایران، بانک های بین المللی هنوز نتوانسته اند با قوانین پیچیده و محدود تجاری ایران خود را وفق داده و به صورت عملی کار خود را در کشورمان آغاز کنند و به همین دلیل هنوز در انتقال پول به ایران و بالعکس مشکلات بسیاری وجود دارد.

٤- ایران به واسطه قرارگیری در شرایط تحریم، سال هاست از فضای کسب وکار بین المللی دور مانده و به همین دلیل بخش دولتی و خصوصی تجربه کاری چندانی در تعاملات بین المللی ندارند و همین کاستی راه سرمایه گذاران خارجی را برای حضور در ایران و ایجاد و تحکیم رابطه های تجاری، دشوار و صعب العبور کرده است.

٥- سرمایه گذاران خارجی انتظار دارند نوع قراردادهای خرید تضمینی برق به گونه ای باشد که با پذیرش شرکت های بیمه و بانک های بین المللی مواجه شود. درحال حاضر کلیه پرداخت ها در این نوع قرارداد «ریالی» است و باوجود پیش بینی ضرایبی برای جبران تغییر نرخ ارز و…، آن چنان مقبول مؤسسات بین المللی مالی و اعتباری نیست.

٦- به دلیل نوپابودن برخی از فناوری های انرژی تجدیدپذیر در ایران، نه تنها تجربه کافی در انجام مطالعات، اجرای پروژه و بهره برداری از آن وجود ندارد، بلکه برخی از مراحل آغاز و پیشبرد مطالعات به کندی و با صرف زمان و هزینه بالا انجام شدنی است. اگرچه سازمان انرژی های نو ایران (سانا) فرایند مشخصی در تعریف، توسعه و تکمیل پیش نیازها و مطالعات لازم ارائه کرده است، اما هنوز استاندارد جامعی از نحوه تعریف، توسعه و اجرای این گونه پروژه ها در کشورمان تبیین نشده و بسیاری از الزامات فنی مانند نحوه اتصال نیروگاه به شبکه سراسری توزیع برق و… برای سرمایه گذاران مشخص نیست. نیروگاه های فتوولتاییک که برق خورشیدی تولید می کنند، از جمله فناوری های کمترشناخته شده در کشورمان است.

٧- اگرچه امکان واگذاری اراضی بایر به پروژه های تولید و توسعه انرژی تجدید پذیر پیش بینی شده است، اما اخذ موافقت های لازم برای این کار آن قدر پیچیده و سخت گیرانه است که انجام آن نه تنها برای شرکت های خارجی تقریبا غیرممکن است، بلکه احتمال موفقیت شرکت های داخلی هم در این زمینه، بالا نیست. برای این کار امور اراضی استان ها کمکی برای معرفی اراضی با امکان واگذاری نمی کنند و پیدا کردن و انجام کلیه امور مربوط به قطعه زمینی که از سوی توانیر، برق منطقه ای استان و سانا تأیید شده و منابع طبیعی و امور اراضی امکان واگذاری آن را تأیید کنند و در نهایت بتوان پاسخ مثبت برای بیش از ١٠ مورد استعلامات مختلف از آن دریافت کرد، به صورت کامل بر عهده متقاضی پروژه است. بی تردید راه حل منطقی و عملی آن هماهنگی بیشتر و نزدیک تر ادارات مسئول در این باره است.

درحال حاضر تعداد متقاضیان خارجی احداث نیروگاه های تولید برق تجدیدپذیر در کشورمان به ویژه در بخش برق خورشیدی کم نیست؛ بنابراین ایجاد و ارتقای زیرساخت های لازم برای احداث و توسعه فناوری انرژی های تجدیدپذیر و رفع موانع و مشکلات داخلی می تواند به یک تعامل «برد- برد» برای سرمایه گذاران خارجی و کشورمان تبدیل شود.

از طرفی موقعیت جغرافیایی و اقلیمی ایران، تعرفه مناسب خرید تضمینی برق و نیاز ایران به توسعه این فناوری، انگیزه سرمایه گذاران خارجی را در این باره افزایش داده و از طرف دیگر بخش انرژی کشورمان قادر خواهد بود با ورود این فناوری، نه تنها نیاز خود را به منابع محدود نفت و گاز کاهش دهد؛ بلکه به تعهد خود درباره کاهش تولید گازهای گلخانه ای عمل کرده، صادرات غیرنفتی خود را افزایش دهد و راه ورود سرمایه های خارجی و فناوری روز دنیا را به کشور باز کند و بالاخره تجربه و توان کسب وکار بین المللی خود را بالا ببرد؛ اما در صورتی که مسیر این تجربه نو در کشورمان بازسازی و اصلاح نشود، عقب نشینی و بالاخره امتناع سرمایه گذاران و شرکت های خارجی در مشارکت با بخش انرژی کشورمان، بی تردید به یکی از بزرگ ترین «فرصت سوزی»های تاریخ این سرزمین در این برهه زمانی حساس، تبدیل خواهد شد و همان گونه که امروز در کشورمان حتی صحبت از تهدید «حیات و تمدن» ایرانی در نتیجه بحران آب شده است، فردا بحران انرژی نیز به این تهدید بالقوه محتمل، دامن خواهد زد؛ بنابراین تا فرصت هست باید از نعمت بی پایان درخشش خورشید بر پهنه سرزمینمان در گرم ترین ماه های تاریخ، بهره ببریم.

منبع: روزنامه شرق

منبع خبر: برق نیوز tabarestantablo